2026 Basit Faiz vs Bileşik Faiz: Hangisi Daha Avantajlı?

Finans literatüründe en temel iki kavram: basit faiz ve bileşik faiz. Aralarındaki fark başlangıçta görünmez ama uzun vadede dramatik şekilde büyür. Albert Einstein'a atfedilen söz: "Bileşik faiz dünyanın 8. harikasıdır." Bu rehberde ikisini detaylı karşılaştırıyoruz.

Basit Faiz (Simple Interest)

Faiz yalnızca anapara üzerinden işler. Önceki dönemlerin faizleri yeni faiz üretmez.

Formül: I = P × r × t

I: Toplam faiz (brüt)
P: Anapara
r: Yıllık faiz oranı
t: Vade (yıl)

Örnek: 1.000 TL, yıllık %20, 5 yıl

Faiz: 1.000 × 0,20 × 5 = 1.000 TL
Toplam tutar: 2.000 TL

Her yıl 200 TL kazanırsınız. Sabit.

Bileşik Faiz (Compound Interest)

Faiz hem anapara hem önceki dönemlerin biriken faizi üzerinden işler. Faizin faizi.

Formül: A = P × (1 + r)^t

Örnek: Aynı şartlarla — 1.000 TL, %20, 5 yıl

A = 1.000 × (1,20)^5 = 2.488 TL
Net faiz: 1.488 TL

Yani basit faizin %48 fazlası.

Vade Uzadıkça Farkın Büyümesi

Vade	Basit (200/yıl × t)	Bileşik	Fark
1 yıl	1.200	1.200	0
5 yıl	2.000	2.488	+24%
10 yıl	3.000	6.192	+106%
20 yıl	5.000	38.337	+667%
30 yıl	7.000	237.376	+3.291%

20 yıl sonra bileşik faiz basit faizden 7,7 kat fazla; 30 yılda 34 kat. Bu farkı yaratan: bileşik etkisi katlamalı.

Hangi Durumlarda Hangisi?

Basit Faiz Geçerlidir:

Tahvil kupon ödemeleri (yıllık sabit ödeme)
Kısa vadeli tüketici kredisi
Devlet borçlanma senetleri (DİBS)
Bazı kısa süreli mevduat hesapları

Bileşik Faiz Geçerlidir:

Uzun vadeli mevduat (yenilenen vadelerde)
Yatırım fonları (kazanç yeniden yatırılır)
BES (devlet katkısı dahil)
Hisse senedi temettüleri (yeniden yatırım — DRIP)
Bankacılık kredileri (genelde annüite ile)

Etkin Yıllık Oran (EAR)

Bileşik faizin gerçek getirisi nominal orandan yüksek olabilir:

Yıllık bileşik (1 kere/yıl): EAR = nominal
Aylık bileşik: EAR = (1 + r/12)^12 − 1 — nominal %20 → EAR %21,94
Sürekli bileşik: EAR = e^r − 1 — nominal %20 → EAR %22,14

Bankaların ilan ettiği "yıllık faiz" çoğunlukla nominal; gerçek getiri EAR ile ölçülür.

Stopaj Etkisi

Türkiye'de mevduat ve fon faizine stopaj uygulanır:

TL mevduat 6 ay altı: %10
6-12 ay: %7,5
1 yıl üstü: %5

Net getiri = brüt faiz − stopaj.

Pratik etki: Stopaj sonrası bileşik faiz hala basit faizden iyidir ama oran düşer.

Pratik Strateji

Genç Yatırımcı (20-35 yaş)

30+ yıl önünde — bileşik etki dramatik
Aylık küçük katkı bile büyük birikim oluşturur
Hisse senedi fonu, BES uzun vadeli kazandırır

Orta Yaş (35-50 yaş)

20-30 yıl önünde — bileşik etki güçlü
Dengeli portföy: hisse + tahvil + altın
Kısa vadeli ihtiyaçlar için ayrıca para piyasası

Emekliliğe Yakın (50+ yaş)

10 yıl altı — bileşik gücü azalmış
Sermaye koruması öne çıkar
Mevduat, tahvil, fon ağırlıklı

Sıkça Sorulan Sorular

Bileşik faiz tüm yatırımlarda otomatik mi? Hayır. Mevduat otomatik bileşik (yenilenen vadelerde), tahvil kupon ödemeleri basit (gelir alınır, yeniden yatırılırsa bileşik). Yatırımcı kararıyla bileşik etkiyi yaratır.

Aylık vs yıllık bileşik fark eder mi? Az. %20 yıllık nominal → aylık bileşik EAR = %21,94. %1,94 fark.

72 kuralı nedir? 72 / yıllık faiz = anaparanın 2 katına çıkma süresi. %20 faizde → 72/20 = 3,6 yıl. Yaklaşık değer.

Detaylı simülasyon için Hesply Basit Faiz ve Bileşik Faiz hesaplayıcılarını yan yana kullanın.