2026 Fazla Mesai Ücreti Hesaplama

Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Nedir?

Fazla mesai (kanundaki resmi adı fazla çalışma), işçinin haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinin üzerine yapılan çalışmadır. Yasal dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41-43. maddeleridir. Bu çalışmalar için işçinin normal saatlik ücretinin üzerine yasal zam ödenmesi zorunludur.

Zam Oranları

Saatlik Ücret Hesabı

Saatlik ücret = Aylık brüt maaş ÷ 225 saat. 225 saatin gerekçesi: 45 saat × 4 hafta × 1,25. 1,25 katsayısı, çalışılmayan hafta tatili ve resmi tatil günlerini hesaba katmak içindir.

Örnek: Brüt 30.000 TL maaş alan bir işçinin saatlik ücreti 30.000 / 225 = 133,33 TL'dir.

Hesaplama Örnekleri

Örnek 1 — Hafta içi 10 saat fazla mesai

• Brüt aylık maaş: 30.000 TL
• Saatlik ücret: 133,33 TL
• Zamlı saat ücreti: 133,33 × 1,5 = 200 TL
• Ödenecek fazla mesai: 10 × 200 = 2.000 TL

Örnek 2 — Karma mesai

• 10 saat hafta içi: 10 × 133,33 × 1,5 = 2.000 TL
• 5 saat hafta sonu: 5 × 133,33 × 2 = 1.333 TL
• 3 saat resmi tatil: 3 × 133,33 × 2 = 800 TL
• Toplam fazla mesai: ~4.133 TL

Yasal Sınırlar

• Yıllık: Toplam fazla mesai 270 saati aşamaz (md. 41/8). Bu sınır kişisel hak olup işveren tarafından aşılamaz.
• Günlük: Toplam çalışma süresi 11 saati aşamaz (md. 63/2). Yani normal 7,5 saat + en fazla 3,5 saat ek mesai.
• Haftalık: Ek 11 saatten fazla fazla mesai yapılamaz.
• İşçi onayı: Yıllık yazılı onay alınmalıdır (md. 41/7).

Serbest Zaman Alternatifi (md. 41/4)

İşçi, fazla mesai ücreti yerine serbest zaman talep edebilir:

• Hafta içi 1 saat fazla mesai → 1,5 saat serbest zaman
• Hafta sonu/tatil 1 saat fazla mesai → 2 saat serbest zaman

Serbest zaman, fazla çalışmadan sonra 6 ay içinde işverenin uygun bir zamanda kullandırılır.

Kimler Fazla Mesai Yapamaz?

• 18 yaş altı çalışanlar (md. 41/9)
• Hamile, doğum yapmış veya emziren kadın işçiler
• Sağlık raporuyla yasaklananlar
• Yer altı maden işçileri (kısıtlamalar mevcut)

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla mesai nedir?

Fazla mesai (fazla çalışma), 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 uyarınca haftalık 45 saat olan yasal çalışma süresinin üzerinde yapılan çalışmadır. Bu saatler için işçinin normal saatlik ücretinin üzerine yasal zam ödenir.

Fazla mesai zam oranları nedir?

Hafta içi fazla mesai için %50 zam (saatlik ücretin 1,5 katı), hafta tatili (genellikle Pazar) ve resmi tatil günleri (UBGT) çalışması için %100 zam (saatlik ücretin 2 katı) ödenir.

Saatlik ücret nasıl hesaplanır?

Aylık brüt maaş, ayda toplam 225 saatlik normal çalışmaya bölünür. Örneğin 30.000 TL brüt maaş için saatlik ücret 30.000/225 = 133,33 TL'dir. 225 = 45 saat × 4 hafta × 1,25 (çalışılmayan tatil günleri ayarı).

Yıllık fazla mesai sınırı var mı?

Evet, yıllık fazla mesai 270 saati aşamaz (md. 41/8). Günlük ise 11 saatten fazla çalışılamaz (md. 63/2). Bu sınırlar aşılırsa işveren idari para cezasına çarptırılabilir.

Fazla mesai için işçi onayı şart mı?

Evet, fazla mesai işçinin yazılı onayı alınarak yapılabilir (md. 41/7). Onay her yıl yenilenir. Acil bir durum veya iş kazası gibi istisnai hallerde onaya gerek yoktur (md. 42).

Ücret yerine serbest zaman alabilir miyim?

Evet, İş Kanunu md. 41/4 işçiye seçim hakkı tanır: zamlı ücret yerine, her hafta içi mesai saati için 1,5 saat, hafta sonu/tatil için 2 saat serbest zaman talep edebilirsiniz. Bu serbest zaman 6 ay içinde işverenin onayıyla kullanılır.

Fazla mesai vergiye tabi mi?

Evet, fazla mesai ücreti diğer ücret gelirleri gibi gelir vergisi, SGK primi, işsizlik sigortası primi ve damga vergisine tabidir. Net tutarı hesaplamak için aylık brüt toplam üzerinden bordro hesabı yapılır.

Kimler fazla mesai yapamaz?

18 yaş altı çalışanlar, gebe işçiler, doğumu yeni yapan emziren kadınlar, sağlık raporu olanlar, gece çalışan işçiler (gece postası farklı kurala tabi) ve bazı tehlikeli işlerdeki çalışanlar fazla mesai yapamaz.

Kaynaklar

• Mevzuat.gov.tr — 4857 sayılı İş Kanunu
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı